Özgür Yazılım Hareketi 25 Yaşında!

1983 yılında Richard Stallman tarafından duyurulmuş olan “Özgür yazılım hareketi” (GNU) artık ceyrek yuzyılı geride bıraktı. 20 Eylul “Ozgur Yazılım Gunu”nde tum dunyada ozgur yazılımın gumuş yıldonumu kutlandı. Her ne kadar 25. yaşı kutlansa da hareketin felsefesi bircok yonden tam olarak anlaşılabilmiş değildir. Orneğin; Ozgür Yazılım ile Bedava Yazılım kavramlarının genelde birbirine

1983 yılında Richard Stallman tarafından duyurulmuş olan “Özgür yazılım hareketi”

(GNU) artık ceyrek yuzyılı geride bıraktı. 20 Eylul “Ozgur Yazılım Gunu”nde tum dunyada

ozgur yazılımın gumuş yıldonumu kutlandı.

Her ne kadar 25. yaşı kutlansa da hareketin felsefesi bircok yonden tam olarak anlaşılabilmiş

değildir. Orneğin; Ozgür Yazılım ile Bedava Yazılım kavramlarının genelde birbirine

karıştırıldığını goruyoruz. Ozgur Yazılım, yazılımın veya verilen desteğin ucretlendirme

biciminden cok, kullanıcının yazılımla ilgili hakları ve yapabilecekleriyle ilgilenir. Kavramı

netleştirmek icin şoyle bir ornek kullanılabilir: Diyelim ki bir ev satınaldınız ve istediğiniz gibi

doşediniz. Bu hakkı kimse sizden alamaz. Hatta dilerseniz şeklinde değişiklik yapabilir ve

sonra yine isterseniz başkasına para karşılığında ya da karşılıksız olarak verebilirsiniz.

Sonucta ev sizindir ve ev ile ilgili ne yapmak istediğinize siz karar verirsiniz. Ozgur yazılım

kavramı da bu orneğe benzemektedir.

Ozgur yazılımlardan oluşan işletim sistemleri ve araclarının geliştirilmesini, ortaya cıkarılan

projelerin bir catı altında toparlanmasını hedefleyen Ozgur Yazılım Vakfı (Free Software

Foundation), ozgur yazılımlarını koruma altına almak uzere Genel Kamu Lisansı'nı (General

Public Licence) duyurmuştur. Bu lisans ile;

● Yazılımı kullanan kişi, onu dilediği amac doğrultusunda calıştırmakta ozgurdur.

● Yazılımı kullanan kişi, yazılımın nasıl calıştığını incelemekte ve kendi gereksinimleri

doğrultusunda, yazılım uzerinde değişiklik yapmakta ozgurdur. Eğer bu değişikliği

yapabilecek duzeyde bilgi sahibi değilse, başka birine yaptırabilir.

● Yazılımı kullanan kişi, elindeki yazılımı dağıtmakta ve toplum ile paylaşmakta

ozgurdur.

● Yazılımı kullanan kişi, yazılımı geliştirmekte ve geliştirdiği yazılımı toplum ile

paylaşmakta ozgurdur.

Genel Kamu Lisansı hukumlerine bakıldığında pek cok yonden iddialı ve yenilikci olduğu

gorulmektedir. Ancak gunumuz ekonomik dengelerinde, herhangi bir yazılımı kullanan

kişinin, yazılım uzerinde yazılımı geliştiren kadar hakka sahip olması, kolaylıkla anlaşılabilen

ve kabul edilebilen bir durum değildir. Ozgur yazılım hareketi ile birlikte yazılım, uretim

aşamasının en başından urun biciminde sunulduğu son ana kadar, tum aşamaları toplumun

onunde acık bir şekilde gercekleşir ve sonucunda toplumun yararına geliştirilmiş olur.

Gunumuzde kapalı kaynak kodlu ya da sahipli olarak ifade edilen yazılımların kullanıcılarının

bir bolumunun, bu yazılımları lisansız kullanarak bir “suc” işlediği bilinmektedir. Geriye kalan

kullanıcılardan lisans ucreti odeyip yazılımı satın alanlar da aldıkları yazılımın asla sahibi

olamamaktadırlar. Satın aldığı yazılımı belirlenen yetkilerde ve şekilde kullanım dışında

herhangi bir eyleme girişmeleri ise kısıtlanmaktadır.

Yukarıda sozu edilen durum, esasında trajik bir durumdur. İnsanoğlunun bitmek bilmeyen

hırsının, insanl

Add to: Digg